چگونه درد دندانهای در حال رشد کودک خود را کاهش دهیم؟
اگر نوزاد یا کودک شما این روزها بیشتر از همیشه بیقرار شده، شبها خوب نمیخوابد، هر چیزی را به دهان میبرد یا حتی گاهی بدون دلیل مشخصی گریه میکند، احتمالاً یکی از شایعترین اتفاقات دوران کودکی در حال رخ دادن است؛ رویش دندانها.
بسیاری از والدین اولین بار که با درد دندانهای در حال رشد کودک مواجه میشوند، نگران میشوند و این سوال را میپرسند: «آیا این میزان بیقراری طبیعی است؟» یا «چطور میتوانم درد فرزندم را کمتر کنم؟»
خبر خوب این است که درد رویش دندانها معمولاً یک مرحله طبیعی از رشد کودک محسوب میشود و با چند راهکار ساده میتوان این دوران را بسیار راحتتر پشت سر گذاشت.
در این مقاله به زبان ساده و کاربردی، هر آنچه باید درباره درد دندانهای در حال رشد کودکان بدانید را بررسی میکنیم.
رویش دندان در کودکان از چه زمانی شروع میشود؟
بیشتر نوزادان اولین دندان شیری خود را بین ۶ تا ۱۰ ماهگی تجربه میکنند.
البته این زمان در همه کودکان یکسان نیست. بعضی کودکان ممکن است اولین دندان خود را در ۴ ماهگی و برخی دیگر حتی بعد از یک سالگی دربیاورند.
معمولاً اولین دندانهایی که ظاهر میشوند، دندانهای پیشین فک پایین هستند.
تا حدود سه سالگی نیز اکثر کودکان ۲۰ دندان شیری کامل خواهند داشت.
چرا رویش دندان باعث درد میشود؟
تصور کنید قرار است یک جسم سخت از زیر لثه عبور کند و راه خود را به سطح دهان باز کند. طبیعی است که این فرآیند با مقداری فشار، التهاب و ناراحتی همراه باشد.
هنگام رشد دندان:
- لثه متورم میشود.
- بافتهای اطراف تحت فشار قرار میگیرند.
- التهاب خفیفی ایجاد میشود.
- کودک احساس خارش یا درد در لثهها دارد.
به همین دلیل بسیاری از کودکان در این دوران تمایل دارند هر چیزی را به داخل دهان ببرند و بجوند.
علائم درد دندانهای در حال رشد
بیقراری و کجخلقی
شایعترین علامت، بیحوصلگی و تغییر خلقوخو است.
کودکی که معمولاً آرام بوده ممکن است ناگهان بیشتر گریه کند.
افزایش بزاق دهان
بسیاری از والدین متوجه میشوند لباس کودک مرتب خیس میشود.
این افزایش بزاق کاملاً طبیعی است.
تمایل به جویدن اشیا
از اسباببازی گرفته تا انگشتان دست، همه چیز ممکن است به هدف جویدن تبدیل شود.
تورم لثه
گاهی لثه کمی قرمز و متورم میشود.
اختلال خواب
بعضی کودکان در دوران رویش دندان شبها بیشتر بیدار میشوند.
کاهش اشتها
اگر لثهها حساس باشند، کودک ممکن است تمایل کمتری به غذا خوردن نشان دهد.
آیا تب و اسهال نشانه دندان درآوردن است؟
این یکی از رایجترین باورهای والدین است.
حقیقت چیست؟
مطالعات جدید نشان دادهاند که رویش دندان ممکن است باعث افزایش خفیف دمای بدن شود، اما معمولاً تب بالا ایجاد نمیکند.
همچنین دندان درآوردن علت مستقیم اسهال شدید نیست ولی به دلیل اینکه کودک اشیا مختلفی را داخل دهان میبرد احتمال بروز اسهال خفیف وجود دارد.
اگر کودک:
- تب بالای ۳۸ درجه دارد
- اسهال شدید دارد
- بیحالی غیرعادی دارد
باید توسط پزشک معاینه شود و نباید همه علائم را به دندان درآوردن نسبت داد.
موثرترین روشهای کاهش درد دندان در حال رشد
ماساژ آرام لثه
یکی از سادهترین و موثرترین روشهاست.
دستان خود را کاملاً بشویید و با انگشت تمیز به آرامی لثه کودک را ماساژ دهید.
فشار ملایم میتواند درد را کاهش دهد.
استفاده از دندانگیر
دندانگیرهای استاندارد مخصوص نوزادان کمک میکنند کودک فشار ناشی از رویش دندان را بهتر تحمل کند.
دندانگیر سرد
قرار دادن دندانگیر در یخچال (نه فریزر) میتواند اثر آرامبخش داشته باشد.
سرما التهاب لثه را کاهش میدهد.
غذاهای خنک
برای کودکانی که غذای کمکی مصرف میکنند:
- ماست خنک
- پوره میوه سرد
- موز خنک
میتواند مفید باشد.
چه کارهایی را نباید انجام داد؟
دندانگیر یخزده
برخلاف تصور برخی والدین، دندانگیر کاملاً یخزده میتواند به لثه آسیب بزند.
مالیدن الکل روی لثه
این روش سنتی خطرناک است و به هیچ عنوان توصیه نمیشود.
استفاده خودسرانه از ژلهای بیحسی
برخی ژلهای بیحسی ممکن است برای نوزادان مناسب نباشند.
قبل از استفاده حتماً با دندانپزشک یا پزشک مشورت کنید.
گردنبندهای کهربا
در سالهای اخیر برخی افراد استفاده از گردنبندهای کهربا را توصیه میکنند.
اما سازمانهای معتبر پزشکی درباره خطر خفگی و ایمنی این محصولات هشدار دادهاند.
دارو برای درد دندان درآوردن؛ بله یا خیر؟
در بیشتر موارد نیازی به دارو نیست.
اما اگر درد شدید باشد، پزشک ممکن است داروهای مناسب سن کودک را توصیه کند.یکی از داروهایی که میتواند استفاده شود قطره یا شربت استامینوفن است.
ژل های مخصوص دندان درآوردن کودک که در داروخانهها موجود است اغلب ایجاد بیحسی سطحی میکند و میتواند به میزان خیلی اندک استفاده شود.
رویش دندانهای آسیاب؛ چرا سختتر است؟
بسیاری از والدین متوجه میشوند که کودک هنگام رویش دندانهای آسیاب بیشتر اذیت میشود.
علت این موضوع ساده است:
دندانهای آسیاب بزرگتر هستند و سطح بیشتری از لثه را درگیر میکنند.
به همین دلیل التهاب و ناراحتی بیشتری ایجاد میشود.
جدیدترین یافتههای علمی درباره درد رویش دندان
تحقیقات منتشرشده در سالهای اخیر نشان میدهد:
- سرما درمانی ملایم همچنان یکی از موثرترین روشهای غیردارویی کاهش درد است.
- ارتباط عاطفی والدین با کودک در کاهش اضطراب ناشی از درد نقش مهمی دارد.
- بیشتر علائم شدید مانند تب بالا یا اسهال شدید معمولاً به دلایل دیگری غیر از رویش دندان مرتبط هستند.
- استفاده از روشهای غیرتهاجمی مانند ماساژ لثه در اکثر موارد موثر و ایمن است.
نقش تغذیه در سلامت دندانهای تازه روییده
وقتی اولین دندانها ظاهر میشوند، مراقبت از آنها اهمیت زیادی پیدا میکند.
مصرف کافی کلسیم
کلسیم برای رشد مناسب دندانها ضروری است. اگر از مکملهای کلسیم استفاده میکنید حتما با نظر پزشک متخصص کودکان باشد.
دریافت ویتامین D
ویتامین D به جذب بهتر کلسیم کمک میکند. استفاده از مکمل ویتامین D باید حتما زیر نظر پزشک متخصص کودکان باشد.
محدود کردن نوشیدنیهای شیرین
دندانهای شیری میتوانند پوسیده شوند پس به محض رویش اولین دندان شیری باید هم آن دندان را تمیز کرد و هم عادت کمتر و محدود مصرف کردن نوشیدنیها و تنقلات شیرین را در کودک پرورش داد.
چگونه از دندانهای تازه روییده مراقبت کنیم؟
به محض ظاهر شدن اولین دندان:
- تمیز کردن دندانها را شروع کنید.
- از مسواک نرم مخصوص کودکان استفاده کنید.
- مراجعات منظم به دندانپزشک کودکان را در برنامه قرار دهید.
تجربه دکتر مهکامه میرکریمی در برخورد با نگرانی والدین
در بسیاری از مراجعات، والدین نگران هستند که بیقراری کودکشان نشانه یک بیماری جدی باشد. تجربه نشان داده است که در اکثر موارد، علائم مشاهده شده بخشی طبیعی از فرآیند رویش دندانها هستند.
با این حال، هر کودک شرایط منحصر به فرد خود را دارد. به همین دلیل معاینه تخصصی میتواند به تشخیص دقیق علت ناراحتی کودک کمک کند و از نگرانیهای بیمورد والدین جلوگیری نماید.
یکی از مهمترین توصیهها به والدین این است که از درمانهای خانگی نامطمئن یا توصیههای غیرعلمی فضای مجازی استفاده نکنند و در صورت تردید با دندانپزشک کودکان مشورت نمایند.
سوالات متداول
درد رویش دندان معمولاً چند روز طول میکشد؟
معمولاً چند روز قبل و بعد از بیرون آمدن دندان بیشتر احساس میشود.
آیا همه کودکان هنگام دندان درآوردن درد دارند؟
خیر. برخی کودکان تقریباً بدون مشکل این مرحله را پشت سر میگذارند.
آیا تب نشانه قطعی دندان درآوردن است؟
خیر. تب بالا باید توسط پزشک بررسی شود.تب ناشی از دندان درآوردن معمولا خفیف است.
بهترین دندانگیر برای کودک چیست؟
دندانگیرهای استاندارد و مورد تأیید که قابلیت خنک شدن در یخچال را دارند.
آیا میتوان لثه کودک را ماساژ داد؟
بله. ماساژ ملایم لثه یکی از موثرترین روشهای کاهش ناراحتی است.
چه زمانی باید به پزشک مراجعه کنیم؟
اگر علائم غیرمعمول، درد شدید، تب بالا یا نگرانی خاصی وجود داشته باشد به پزشک متخصص کودکان مراجعه کنید.
خلاصه و نتیجهگیری
رویش دندانهای شیری یکی از مراحل طبیعی رشد کودک است که معمولاً با مقداری درد، خارش لثه، بیقراری و تغییرات رفتاری همراه میشود. خوشبختانه در بیشتر موارد این ناراحتی موقتی است و با روشهای سادهای مانند ماساژ لثه، استفاده از دندانگیر سرد و ایجاد آرامش برای کودک قابل کنترل است.
والدین باید بدانند که تب بالا، اسهال شدید یا بیحالی قابل توجه معمولاً بخشی از فرآیند طبیعی رویش دندان نیست و نیاز به بررسی پزشکی دارد.در هنگام رویش دندان فقط ممکن است تب خفیف یا بیقراری یا اسهال خفیف و گذرا دیده شود. با مراقبت صحیح و مراجعه منظم به دندانپزشک کودکان، میتوان این دوره را با آرامش بیشتری پشت سر گذاشت و از سلامت دندانهای کودک از همان سالهای ابتدایی زندگی محافظت کرد.
منابع (References)
- https://www.aapd.org
- https://www.healthychildren.org
- https://www.cdc.gov/oralhealth
- https://www.nhs.uk/conditions/baby/teething-and-tooth-care
- https://www.mouthhealthy.org
- https://www.who.int/health-topics/oral-health
- https://www.mayoclinic.org
- https://www.healthline.com/health/baby/teething
- https://www.ncbi.nlm.nih.gov
- https://www.colgate.com/en-us/oral-health
کاهش درد دندانهای در حال رشد کودک | ۱۲ راهکار موثر برای والدین