در درمان دندانهای کودکان مبحث درمان در شرایط خواب عمیق یا بیهوشی همیشه برای والدین نگران کننده است و والدین در انتخاب روشی که کمترین خطر و عارضه را برای کودک داشته باشد سردرگم میشوند. بسیاری از والدین از ترس عوارض یا خطرهای بیهوشی ماهها درمان کودک را به تعویق میاندازند و سوالات بسیاری در این زمینه دارند. خیلی از والدین خودشان تجربه بیهوش شدن برای عمل جراحی را دارند و از دندانپزشک کودکان سوال میکنند که آیا بیهوش کردن کودک برای درمان دندانپزشکی هم مثل بیهوش کردن برای عمل جراحی است؟
و آیا درمان دندان کودک ارزش بیهوش کردن کودک را دارد؟ و مهمتر از همه والدین بین کلمات خواب عمیق ، سدیشن ، آرامبخشی، خواب مصنوعی، بیهوشی و کلمات مشابه آنها گیج میشوند و مایل هستند بدانند که کدام روش عارضه کمتری دارد؟ دراین مطلب میخواهیم به بررسی انواع این روشها و توضیحات لازم در مورد تفاوت خواب عمیق و بیهوشی بپردازیم.
چرا باید کودک برای درمان دندان بیهوش شود؟
در بسیاری از موارد کودکان به دلیل سن کم، تعداد دندانهای پوسیده زیاد، اضطراب و ترس زیاد از دندانپزشکی، وجود حالاتی مثل اتیسم، بیماریهای سیستمیک، عقب ماندگی ذهنی قادر به همکاری با دندانپزشک در محیط دندانپزشکی نیستند و برای همین درمان دندانهای آنها امکان پذیر نیست بنابراین دندانپزشک کودکان به آنها پیشنهاد درمان در شرایط خواب عمیق و یا بیهوشی را میدهد.
اگر درمان دندان کودک را انجام ندهیم تا دندانهای شیری خودبخود بیفتند چه میشود؟
دندانهای شیری کودک بسیار مهم هستند اگر این دندانها دچار آبسه و عفونت شوند میتوانند روی دندانهای دائمی جایگزین اثر منفی بگذارند علاوه بر اینکه کودکی که دندانهای پوسیده زیاد دارد قادر نیست همه موادغذایی را مصرف کند و اصطلاحا “بدغذا” میشود برای همین جهت سلامت عمومی بدن وضعیت دندانها مهم است. علاوه بر اینکه از دست رفتن دندانهای شیری قبل از زمان طبیعی افتادن آنها باعث کج در آمدن دندانهای دائمی و برهم ریختگی رویش دندانهای دائمی میشود. پس درمان دندانهای شیری مهم است.
اگر نخواهیم کودک را برای درمان دندان بیهوش کنیم چه راه دیگری وجود دارد؟
دندانپزشک متخصص کودکان اول وضعیت دندانهای کودک را بررسی میکند و ارزیابی میکند که ایا دندانها در مطب دندانپزشکی و بدون بیهوشی قابل درمان هستند یا خیر.
ولی روشی مانند گرفتن دست و پای کودک و انجام درمان دندانپزشکی با زور و فشار روشی خطرناک است و آسیب های روحی بسیاری برای کودک دارد. علاوه بر اینکه درمان دندانها در این شرایط معمولا کیفیت کامل ندارد و مهمتر از همه وحشت ایجاد شده برای کودک در حین کار ممکن است خطرناک باشد. اینکه تعداد زیادی از دندانها مثلا ده دندان در یک زمان بسیار کوتاه مثلا بیست دقیقه کار شود مسلما کار دقیق و اصولی نخواهد بود و بعدها مشکلات زیادی برای دندانهای کودک پیش میآورد.
اگر دندانهای کودک را یکی یکی ودر طی زمان بدون بیهوشی یا آرامبخشی درمان کنیم آیا مشکل برطرف میشود؟
در برخی کودکان که تعداد دندان پوسیده کمی داشته باشند و مقاومت و ترس آنها از دندانپزشکی زیاد نباشد ممکن است اینکار امکانپذیر باشد ولی نه در همه کودکان . باید دندانپزشک کودکان کار مورد نیاز دندانهای کودک و شرایط جسمی کودک را بررسی کند. گاهی رفت و آمد مکرر باعث خسته شدن و عصبی شدن کودک و بیقراری بیشتر او میشود و گاهی فاصله انداختن بین جلسات باعث عود آبسه ها، ایجاد آبسه های حاد می شود و حتی ممکن است نیاز به بستری شدن در بیمارستان باشد. پس اینکار همیشه عملی نیست.
خواب عمیق بهتر است یا بیهوشی؟
در کتاب های علمی اصطلاحی مانند خواب عمیق، خواب شیرین، خواب مصنوعی وجود ندارد. برای انجام درمان دندانپزشکی کودکانی که با دندانپزشک به هر دلیلی همکاری نمیکنند دو راه وجود دارد
- آرامبخشی یا سدیشن
- بیهوشی
سایر کلمات بر حسب سلیقه افراد به کار میروند و به هیچ وجه یک تکنیک جدید یا روش منحصر به فرد نیستند.
هر کدام از روش های آرامبخشی (سدیشن) و بیهوشی موارد تجویز خودشان را دارند و انتخاب آنها بر عهده دندانپزشک متخصص کودکان و متخصص بیهوشی است. در روش آرامبخشی به دلیل عدم وجود لوله تنفسی بهتر است زمان کار کوتاه باشد یعنی در مواردی که تعداد دندانهای پوسیده کمتر است و زمان کمتری برای درمان نیاز است اینکار انجام میشود. در این روش هم از کودک رگ گرفته میشود و داروها به صورت داخل رگی تزریق میشود و داروهای مورد استفاده از گروه داروهای بیهوشی هستند. کودکانی که لوزه های بزرگ دارند یا وزن بیشتری دارند افراد مناسبی برای درمان در شرایط آرامبخشی نیستند.
در روش بیهوشی لوله تنفسی وجود دارد و برای انجام کارهای طولانیتر روش مناسب تری است.
این ذهنیت که آرامبخشی یا خواب عمیق یا سدیشن روشی راحتتر از بیهوشی برای کارهای دندانپزشکی است به هیچ وجه درست نیست و صرفا یک تبلیغات است.
از کجا بدانیم که آرامبخشی برای کودک ما مناسب تر است یا بیهوشی؟
این یک تصمیم گیری علمی و تخصصی است. مسئولیت اینکار را باید به دندانپزشک متخصص کودکان خود بسپارید و به او اعتماد کنید.
درمان در شرایط آرامبخشی کمخطرتر است یا بیهوشی؟
مهمترین اصل مرکزی است که اینکار در آن انجام میگیرد. مرکزی که کار در آن انجام میگیرد باید دارای مجوز وزارت بهداشت درمان و آموزش پزشکی باشد و متخصص بیهوشی در تمام مدت کار در کنار کودک حضور داشته باشد. تجهیزات کافی برای انجام اینکار باید فراهم باشد و مهمتر از همه انجام درمان دندانپزشکی در شرایط آرامبخشی یا بیهوشی حتی اگر تحت اسامی خواب ساده، خواب عمیق ، خواب سطحی، خواب شیرین باشد در داخل مطب های دندانپزشکی ممنوع است و تخلف محسوب میگردد و دندانپزشک متخصص کودکان باید اینکار را در بیمارستان یا مراکز جراحی محدود(دیکلینیک ها) انجام دهد.
در نهایت توصیه میکنیم بجای ترس از کلمات آرامبخشی یا بیهوشی برای انتخاب متخصص دندانپزشکی کودکان و مرکزی که در آن کار میشود دقت و تمرکز کنید. برای اطمینان از متخصص بودن دندانپزشک مورد نظر به سایت نظام پزشکی قسمت جستجوی پزشک مراجعه کنید.
این حق شماست که با دندانپزشکان مختلفی مشورت کنید ولی پس از انتخاب دندانپزشک کودکتان به او اعتماد کنید و انتخاب روش صحیح را به او بسپارید.